Duatepe: Başkomutan Mustafa Kemal Paşa'nın 10 Eylül 1921'de başlayan Türk genel karşı taarruzunda, düşmandan geri alınan ilk tepedir. Dua Tepe Viyana önlerinde başlayan geri çekilişin sona erdiği bir dönemeç,

Düşmanın Ege Denizine dökülünceye kadar kovalandığı, sonu aydınlık bir sürecin başlangıç noktasıdır.

Türk Kurtuluş savaşının dönüm noktası sayılan Sakarya Meydan Muharebesinin cereyan. ettiği son savunma hattı üzerindeki Dua Tepe, Gazi Tepe, Türbe Tepe ve Mangal Dağı’nın ağaçlandırılması ve anıt yapımı kapsamında öncelikle ele alınan Dua Tepe'de Ekim 1999 tarihinde çalışmalara başlanıp; 20 000 ağaç ile ağaçlandırılması ve anıt tamamlanarak 12 Eylül 2000 tarihinde düzenlenen bir törenle hizmete açılmıştır.

Dua Tepe'deki Anıt, otopark, baglantı yolu, yürüme yolu, tören alanı ve anıt olmak üzere beş ana bölümden meydana gelmiştir. Anıt duvarlarında, Dua Tepe' deki seksenbir şehidin pirinç harflerle yazılmış bilgileri bulunmaktadır. Anıtın ve heykellerin yaratıcısı Devlet Sanatçısı heykeltraş Metin YURDANUR' dur. Anıt simgesel olarak, Anadolu halkının Mustafa Kemal Paşa önderliğinde yüzyılların geriye çekilişini tersine çevirerek Dua Tepe' de coşkun bir ırmak gibi zaferlere ve uygarlığa koşmasını anlatır. Mustafa Kemal' in şahlanan atının üzerindeki figürü Türk Milletinin önderi olmaktan duyduğu gurur ve mutluluğu ifade etmektedir. Geri plandaki Atatürk, İnönü ve Fevzi Çakmak’ın heykelleri emir komuta birliğini, Halide Edip Adıvar’ın heykeli ise Türk Kadınının Kurtuluş Savaşına olan katkısını anlatmaktadır. Atatürk ve yaverinin dürbünle ovayı izledikleri hali ise birazdan kazanılacak olan zaferi ve ardından gelecek bağımsızlığı umutla bekleyen Türk Ulusunu ifade eder eder.

Dua Tepe, Mustafa Kemal Paşa’nın Gazi Tepe’de attan düşmesi sonucu kaburga kemiklerinin kırılmasına rağmen görevini ısrarla sürdürdüğü ve bu nedenle Türk’ün azim ve kararlılığının simgesi olmuş bir arazi kesimidir. Anıtta bulunan iki bayraktan biri 38 nci alayın sancağını, diğeri ise Türk Bayrağını ifade etmektedir. Ayrıca M. Kemal’in şahlanan atının üzerindeki figürü, birçoğunun en çok sevdiği oyuncağı ile oynarken yaşadığı mutluluğu ve heyecanı ifade etmektedir.

Bu gün önünde gururla durduğumuz bu anıt, cansuyunu; 5377 şehidin kanından, dul kalan telli duvaklı gelinlerin, gözünü kırpmadan evlatlarını bu vatana feda eden yaşlı anaların, yetim yavruların göz yaşlarından alarak filizlenmiştir.

Tarihin lehimize değiştiği gün;

22 gün süren Sakarya Muharebelerinde 31 Agustos 1921 günü düşman tarafından ele geçirilen Dua Tepe 3'ncü Yunan Kolordusuna baglı 7'nci Tümenin 23'ncü Piyade Alayı tarafından savunuluyordu, Düşmanın taarruz imkan ve kabiliyetini kaybettigini degerlendiren Başkomutan Mustafa Kemal Paşa genel karşı taarruza kararvermişti, 10 Eylül1921 sabahı (19'ncu gün) saat 01.00'de başlayan ve Dua Tepe üzerinde yogunlaşan Türk topçu haz!rlık ateşini müteakip, mürettep Kolordu Komutanı Alb. Kazım (ÖZLAP)'ln emrine verilen Alb.Şükrü NAiLi (GÖKBERK) komutasındaki 15'nci Tümen ve Alb. Nazif (GÜRMAN) komutasındaki 1 'nci Tümen mevzilerinden çıkarak siklet merkeii ile Dua Tepe -Beylikköyü istikametinde taarruza başlamıştı ,

Tarruz ayrıca Dua Tepe kuzeyinden Yb. Ömer Halis (BIYIKTAY) komutasındaki 23'ncü Tümen ile, demiryolu güneyinden Alb. Hüseyin Nurettin komutasındaki 11.nci Tümeri de iş.tirak etmişti. Muharebeıer ögleye dogru bütün mürettep kolordu cephesinde 15 km.'lik bir alana yayılmıştı. Türk birliklerinin agır baskısına dayanamayan Dua Tepe'deki 7'nci Yunan tümenibirtikteri öğleye dogru çekilmeye başlamış ve tepe nihayet 14.60 sularında 15'nci Tümenin 38'nci Alayı ve 1 'nci Tümenin bir kısım birlikleri tarafından yapılan kanlı süngü hücumları sonunda tekrar ,geri alınmıştı.

Türk genel karşr taarruzunun,başladıgl 10 Eylül1921 günü bütün cephe boyunca sadece Dua Tepe ele geçirilebilmişti, Bu Viyana'dan başlayan,Ankara'ya 40 km, kadar yaklaşan ve asırlardır devam eden genel bir geri çekilmenin ilk ciddi ileri hareketiydi.

Başkomutan M. Kemal Paşa, Genelkurmay Başkanı Fevzi Paşa ve Cephe Komutanı Ismet Paşa, Dua Tepe'nin dogusundaki Tarassut Tepeden (kolordu gözetleme yeri) büyük bir heyecan içinde muharebeleri izliyorlardı.Gögüs gögüse, bogaz bogaza çarpışıldıgl bugün istilacı ve fırsat düşkünü Yunanlı'nın ''Ankara'ya'' hayalleri, Dua Tepe'de Türk iman ve azmi karşısında eriyecek, Türk Milletinin ay-yıldızlı bayragı bu tepeye dikilecekti.

O günü, M. Kemal Paşa ile birlikte muharebeyi izleyen Halide Edip Adıvar ''Türkün Ateşle Imtihanı'' adlı eserinde şöyle anlatıyordu: ve ondokuz günden sonra o gün ilk top sesleri batı'dan degil,dogu'dan duyulmaya başlamıştı. O gün ilk defa süngüler, batı'dan dogu'ya dogru degil, dogu'dan batı'ya dogru koşmaya başlamıştı.

Mustafa Kemal Paşa'nın muharebeyi idare ettigi siperlere girdigimde; -Gelin Hanımefendi, harbediyoruz, dedi, . Yüzü, en çok sevdigi oyunu oynayan bir çocuk gibi gülüyordu, Arkasında bir kürk, gögsünde dürbün, elinde bir telefon, karşı tepelerde savaşan komutanlarla konuşan bir adam, Bana döndü ve heyecanla, Dua Tepe'ye hücum ediyoruz, dedi. O sırada telefonda bir tümen komutanının daha şehit oldugu haberini aldı, çok üzülmüştü. Çünkü Sakarya'da kaybedilen yedinci tümen komutanıydı.Biraz sonra Duatepe alınmıştı. Üstünde bir tek Türk askerinin, güneşin altında, elinde bayrakIa ayakta durdugunu gördüm, İşte o an, Türk'ün makus talihinin artık degiştigini hissettim.'' Türk istiklal ve hürriyetinin, Türk ordusunun namus ve şeref sembolü 38. nci Alayın ay yıldızlı sancağı Dua Tepe'de dalgalanıyordu ve artık vatanda tek Türk yaşadıkça; Türk Bayragı Dua Tepe'de ve nicelerinde dalgalanacaktı. Söylendigi gibi, Sakarya bir dönemeçti, Hem de büyük bir dönemeç.Dua Tepe'den itibaren düşmanın Ege Denizi'ne dökülünceye kadar kovalandıgı, sonu aydınlık bir sürecin başlangıç noktası idi.